- ارزش مشتقه از معاملات فیزیکی بیشتر بود.
- گاز مایع ستاره خلیج فارس پایینتر از پایه معامله شد.
- بازار برق فیزیکی معاملهای نداشت.
گاز مایع ستاره خلیج فارس معاملهی بزرگ فیزیکی بود؛ رقابت برش سنگین شازند با فروش روی پایهی چند فرآورده همراه شد
معاملات بورس انرژی چهارشنبه با برتری ارزش قراردادهای مشتقه بر بازار فیزیکی همراه شد؛ گاز مایع صادراتی معاملهی بزرگ فرآوردهها بود، اما برق فیزیکی بیمعامله ماند.
بورس انرژی چهارشنبه ۲۷ آبان در بازارهای فیزیکی، برق، مشتقه و اوراق، ۳۹٫۶ هزار میلیارد ریال معامله داشت. ارزش قراردادهای مشتقه از معاملات کالاهای فیزیکی بیشتر بود و اوراق و صندوقها نیز بخشی جداگانه از گردش مالی این جلسه را تشکیل دادند. رینگ داخلی بازار فیزیکی ۱٫۶ هزار میلیارد ریال معامله داشت و ارزش معاملات رینگ صادراتی به ۱۲٫۶ هزار میلیارد ریال رسید.

صادرات و رقابت داخلی
در بازار فیزیکی، از میان کالاهایی که روی تابلو رفتند، ۸ کالا فروش داشتند. برش پروپان پالایش گاز هویزه خلیج فارس، سیاساو پالایش نفت امام خمینی شازند و حلال پالایش نفت امام خمینی شازند بیخریدار ماندند. اما گاز مایع شرکت نفت ستاره خلیج فارس با فروش ۱۰ هزار تن، معاملهی بزرگ این بازار بود؛ ارزش همین معامله با ارزش رینگ صادراتی در آمار جلسه برابر است.
خریداران گاز مایع شرکت نفت ستاره خلیج فارس ۳٫۶ برابر عرضه سفارش دادند، اما نرخ معاملهی این کالا ۳۳٫۱ درصد پایینتر از قیمت پایه بود. در مقابل، برش سنگین شرکت پتروشیمی شازند بالاتر از پایه فروش رفت. تقاضای بیشتر از عرضه در گاز مایع با گرانتر فروختهشدن نسبت به پایه همراه نبود؛ نرخ فروش برش سنگین شازند بالاتر از پایه بود، اما پنتان و حلال تهران بدون افزایش نسبت به پایه خریدار داشتند.
| بازار | ارزش معامله | سهم |
|---|---|---|
| فیزیکی | ۱۴٫۲ هزار میلیارد ریال | ۳۵٫۹٪ |
| مشتقه | ۱۴٫۹ هزار میلیارد ریال | ۳۷٫۶٪ |
| اوراق و صندوقها | ۱۰٫۵ هزار میلیارد ریال | ۲۶٫۵٪ |
| کالا | عرضهکننده | ارزش معامله | رقابت از پایه |
|---|---|---|---|
| گاز مایع | شرکت نفت ستاره خلیج فارس | ۱۲٫۶ هزار میلیارد ریال | -۳۳٫۱٪ |
| برش سنگین | شرکت پتروشیمی شازند | ۸۸۹ میلیارد ریال | +۱۲٫۱٪ |
| پنتان پلاس | شرکت پالایش گاز هویزه خلیج فارس | ۳۵۶ میلیارد ریال | ۰٪ |
| پنتان | شرکت پالایش نفت آبادان | ۱۵۶ میلیارد ریال | ۰٪ |
| حلال 402 | شرکت پالایش نفت تهران | ۱۰۴ میلیارد ریال | ۰٪ |
| +C6 | شرکت پتروشیمی مهاباد | ۶۹ میلیارد ریال | ۰٪ |
| برش شش کربنه (+C6) | شرکت پتروشیمی لرستان | ۴۶ میلیارد ریال | ۰٪ |
| متانول | شرکت پتروشیمی بوشهر | ۱۵ میلیارد ریال | ۰٪ |
| نماد | بازار | ارزش | تغییر قیمت پایانی |
|---|---|---|---|
| ص.س. مبتنی بر کالای فارابی | صندوق پروژه | ۵٫۳ هزار میلیارد ریال | +۱٫۵٪ |
| ص.س.مبتنی برکالا زمرد بیدار | صندوق پروژه | ۲ هزار میلیارد ریال | ۰٪ |
| ص.س.مبتنی برکالای نو ویرا | صندوق پروژه | ۲ هزار میلیارد ریال | ۰٪ |
| گواهی تولید برق تجدیدپذیر | گواهی سپرده | ۴۸۵ میلیارد ریال | +۰٫۹٪ |
| ص س. پروژه برق خورشیدی | صندوق پروژه | ۳۶۵ میلیارد ریال | +۳٪ |
| گواهی ظرفیت نقدی | گواهی ظرفیت | ۲۴۳ میلیارد ریال | +۰٫۳٪ |
| گواهی سپرده متانول | گواهی سپرده | ۵۳ میلیارد ریال | +۰٫۹٪ |
| گواهی تولید برق تجدیدپذیر | گواهی سپرده | ۵۱ میلیارد ریال | +۰٫۷٪ |
پنتان پلاس شرکت پالایش گاز هویزه خلیج فارس، پنتان شرکت پالایش نفت آبادان و حلال شرکت پالایش نفت تهران روی قیمت پایه معامله شدند. در میان این معاملات، برش سنگین شرکت پتروشیمی شازند با فاصلهی ۱۲٫۱ درصدی بالاتر از پایه فروش رفت و ارزش معاملهی آن ۸۸۹ میلیارد ریال بود. به این ترتیب، فروش بدون افزایش نرخ در چند فرآورده کنار رقابت مثبت برش سنگین قرار گرفت؛ همهی کالاهای معاملهشده در یک وضعیت قیمتی نبودند.
برق قراردادی و صندوقها
ارزش بازار مشتقه به ۱۴٫۹ هزار میلیارد ریال رسید و قراردادهای بارپایهی ماهانهی برق، برق سبز و برق آزاد در فهرست معاملات آن قرار داشتند. قرارداد بارپایهی ماهانهی برق ۲۰۶ معامله داشت و قرارداد متناظر برق سبز با ۲۷۹ معامله همراه شد. قراردادهای بارپایهی فصلی، کمباری، بارپیک و میانباری نیز در فهرست مشتقه حضور داشتند؛ معاملات این بخش فقط به قراردادهای بارپایهی ماهانه محدود نبود.
اوراق و صندوقها ۱۰٫۵ هزار میلیارد ریال معامله داشتند و صندوق پروژه بخش اصلی ارزش این گروه را تشکیل داد. قیمت پایانی صندوق مبتنی بر کالای فارابی نسبت به روز قبل افزایش یافت، اما صندوقهای زمرد بیدار و نو ویرا بدون تغییر قیمت پایانی معامله شدند. گواهی سپرده، گواهی ظرفیت، سلف موازی و گواهی صرفهجویی انرژی نیز در گردش مالی این گروه حضور داشتند؛ صندوق فارابی با افزایش ۱٫۵ درصدی قیمت پایانی نسبت به روز قبل همراه شد.
تا چهارم آذر، دو مسیر قابلبررسی پیش روست: اگر تقاضای گاز مایع ستاره خلیج فارس همچنان بیشتر از عرضه بماند، کاهش فاصلهی نرخ معامله با پایه میتواند آزمون تقویت رقابت باشد. اگر سفارشهای برش سنگین شازند در عرضهی بعدی حداکثر برابر عرضه شود، کاهش فاصلهی مثبت نرخ از پایه سناریوی مقابل است. اینها فرضیهاند و فقط با وقوع عرضهی تازه قابل داوری خواهند بود؛ نتیجه را باید با نرخ و سفارش همان عرضه سنجید.
منابع: دادههای معاملات بورس انرژی ایران برای بازار فیزیکی، برق، مشتقه و اوراق و صندوقها.